Champagne voor Koningsdag: een dag vol oranje en bubbels

Koningsdag is een van de weinige nationale feestdagen die echt aanvoelt als een feest op straat. Op 27 april krijgt Amsterdam, en elk stadje van Utrecht tot Groningen, een specifieke tint oranje. Kinderen verkopen tekeningen en oud speelgoed vanaf een laken op de stoep. Bootjes duwen zich door de grachten met speakers op de boeg. Mensen zitten op stoepjes met een plastic bekertje en een zakje aardbeien. Het is luidruchtig, warm, gul en volstrekt zonder pretenties. Champagne, in de volksverbeelding, is niet luidruchtig en niet zonder pretenties. En juist daarom past het.

Bij The Champagne Fox leven en drinken we voor een Nederlands publiek, dus dit stuk is niet geschreven vanuit Reims naar buiten kijkend. Het is geschreven vanuit een appartement in de Jordaan, met een fles in de koelkast en een gracht buiten. Koningsdag is geen oudejaarsavond. Het heeft niets van de plechtigheid van oudejaarsavond. Qua sfeer lijkt het meer op een bruiloft in het park: los, heet in de zon en geïmproviseerd.

Rosé champagne: de kleur van de dag

Eerst het voor de hand liggende argument. Als er één dag in het jaar is waarop rosé champagne alleen al op visuele gronden wint van blanc de blancs, dan is dit hem. Oranje is overal. Een lichtroze zalmtint in een plastic flute op een bootje is geen toeval, het is een foto die staat te wachten. Maar we zouden geen rosé kiezen alleen om de kleur. We kiezen het omdat de dag warm is, het eten kieskeurig, en Pinot Noir in een rosé-assemblage (de Franse term voor de blend) je een rood-fruit gewicht geeft dat overeind blijft naast aardbeien, oude Gouda en het algemene gebrek aan een echt diner.

Zoek naar een rosé d'assemblage, een rosé gemaakt door witte en rode basiswijnen te mengen, van een wijnboer die op Pinot Noir-grond woont. Producenten uit de Vallée de la Marne doen dit goed. Michel Laval in de Vallée de la Marne, al vier generaties actief, maakt wijnen die op Pinot Meunier steunen, met een rosé die fruit draagt zonder zwaarte. Le Gallais, van de ommuurde Clos du Château de Boursault, werkt met hetzelfde variëteitsgewicht. Dit zijn geen aperitief-rosés. Ze zijn bedoeld om gedronken te worden met iets in je andere hand.

Nog een woord over dosage, de suiker die aan het einde wordt toegevoegd. Voor Koningsdag leunen we naar Brut of Extra Brut. Zon plus suiker plus een plastic bekertje is een kater. Droog houdt je op de been.

Crémant Rosé: de slimme keuze

Niet elke fles die je op Koningsdag opent hoeft champagne te zijn. De Méthode traditionnelle, dezelfde tweede fermentatie op fles die voor alle serieuze mousserende wijn in Frankrijk wordt gebruikt, is geen eigendom van Reims. Crémant Rosé uit de Elzas of Luxemburg geeft je rosé bubbels met echte textuur, voor een prijs waardoor je drie flessen kunt openen in plaats van één.

Onze vaste keuze voor deze gelegenheid is François Schwach in Hunawihr, Elzas. Drie generaties Crémant. Zijn rosé is Pinot Noir-gedreven, hartig, met rode bessen, met de zuurgraad die een warme namiddag vraagt. Hij kost minder dan een middenklasse champagne rosé en drinkt ernaast zonder gêne. Voor een gezelschap van acht op een boot is dit de wiskundig juiste fles.

Waarbij je hem drinkt

Koningsdag-eten is geen menu, het is wat er in een tas past. Dat gezegd hebbende, drie pairings zijn het plannen waard.

Aardbeien. Eind april begint het Nederlandse aardbeienseizoen. Een lichte rosé champagne naast een schaal net-warme aardbeien is de meest seizoensgebonden pairing op de kalender.

Oude Gouda. Niet de jonge, rubberachtige. Oude Gouda, kristallijn, met de kleine zoutkristalletjes erin. Een Pinot Meunier-gedreven rosé snijdt door het vet heen en echoot de karamelnoten.

Oranjebitter. De traditionele Nederlandse oranje likeur die één keer per jaar tevoorschijn komt. Meng het niet met champagne. Drink het in een klein glas, koud, voor de eerste bubbel. Het is een ritueel, geen cocktail.

Sla haring voor deze gelegenheid over. Het botst met de rosé. Bewaar het voor een blanc de blancs in juli.

Waar in Amsterdam je hem écht gaat drinken

De waarheid is dat je op Koningsdag geen champagne drinkt in een bar. Elke bar is een muur van oranje lichamen en lauw bier. Je drinkt hem op een boot, op een stoep, op een brug, of in de kleine binnentuin van een vriend. Als je toch een zit-glas wilt, dan behandelt onze gids over plekken langs de gracht de adressen die zelfs op de grote dag beschaafd blijven. De meeste mensen die we kennen boeken vroeg, komen om elf uur aan en vertrekken voordat de menigte aandikt.

Als je wordt uitgenodigd voor een Koningsdag-lunch en iets fatsoenlijks wilt meebrengen, dan is een fles rosé van een wijnboer als cadeau rustig en juist. Een oranje lint is optioneel en, eerlijk gezegd, aandoenlijk.

Hoe je hem koelt en meeneemt (de boot- en grachtlogistiek)

Koningsdag is een logistiek probleem vermomd als feest. Twee regels.

Ten eerste: hard koelen de nacht ervoor. Een rosé champagne wil gedronken worden op 8 tot 10 °C. Op een boot in de zon zijn warme flessen binnen twintig minuten dood. Zet je flessen de avond ervoor in de koelkast, niet de ochtend zelf.

Ten tweede: vervoer ze in een hoes of een natte theedoek in een canvas tas, ijs op de bodem. Draag geen champagne in een plastic tasje van de supermarkt. Hij verhit, hij zweet, en het etiket bladdert af. Onze gewoonte is een kleine opvouwbare koelbox met twee flessen en een zak ijs. Dat is genoeg voor vier mensen voor de duur van een grachtentocht.

Voor logistiek rond champagne bij warm weer hebben we meer geschreven over temperatuurbeheersing. Koningsdag is gewoon de eerste warme dag van het jaar die dat op de proef stelt. Alles wat je op 27 april leert, gebruik je opnieuw in juli.

Nog één praktisch punt. Amsterdam heeft een handvol goede adressen waar je de dag voor de feestdag champagne kunt kopen in Amsterdam. Supermarkten op Koningsdag zelf zijn chaos. Bestel of haal op de 26e op, houd de flessen 's nachts koud, en begin de dag al voorzien. Dit is de enige tip die een soepele Koningsdag onderscheidt van een gehaaste ochtend om tien uur.

Koningsdag is geen champagne-feestdag zoals oudejaarsavond dat is. Het is beter. Het is een buitenfeestdag met een kleur, een sfeer en een reeks gerechten die toevallig perfect passen bij rosé bubbels. Kies een rosé van een wijnboer die je lekker vindt, doe er een fles Crémant Rosé bij voor de tweede ronde, stop aardbeien in een zakje, en ga naar buiten. Dat is het hele plan.