Champagne openen: rustig, veilig en met een sabel
Er is een moment, vlak voor het eerste glas, waarop iedereen aan tafel naar degene met de fles kijkt. Sommige mensen genieten van dat moment. Anderen zien er als een berg tegenop. Hoor je bij de tweede groep, dan is deze gids voor jou.
Champagne openen is niet moeilijk, maar het verdient wel een beetje respect. In een gewone fles staat een druk van zo'n vijf tot zes keer de luchtdruk om je heen, ongeveer drie keer de druk in een autoband. Daardoor zijn de bubbels zo fijn en blijven ze zo lang. Het is ook de reden dat een kurk door de kamer vliegt als iemand het verkeerd aanpakt.
Zo openen wij een fles, elke keer weer, thuis en tijdens onze proeverijen.
Stap 1: zorg dat de fles goed koud is
Een koude fles is een rustige fles. Koolzuur blijft opgelost in koude wijn, dus een goed gekoelde champagne gaat open met een zachte zucht, terwijl een warme fles eruit spuit. Mik op 6 tot 9 °C. Heb je de fles net mee naar huis genomen, zet hem dan 20 tot 30 minuten in een ijsemmer met water en ijs, of een paar uur in de koelkast. In onze gids over hoe lang champagne houdbaar is lees je wat er met een fles gebeurt voor en nadat je hem opent.
Schud nooit met de fles, en heeft hij net in een tas of fietsmand gereisd, laat hem dan eerst even tot rust komen.
Stap 2: verwijder de folie
De meeste folies hebben een klein lipje. Trek eraan en de bovenkant komt er netjes af. Zo niet, snijd dan met een mes rondom de folie, net onder de rand van de fles.
Stap 3: draai het kooitje los en houd je duim op de kurk
Het draadkooitje rond de kurk heet de muselet. Draai het lusje los, meestal zes halve slagen. Houd vanaf dat moment je duim op de kurk. Een kurk kan uit zichzelf gaan bewegen zodra het kooitje los zit.
Je hoeft het kooitje er niet af te halen. Veel mensen laten het losgedraaid op de kurk zitten, waardoor je hand meer grip op de kurk heeft.
Stap 4: houd de fles schuin en richt hem op een veilige plek
Houd de fles onder een hoek van ongeveer 45 graden, weg van mensen, lampen en ramen. Door de schuine stand heeft de wijn in de hals een groter oppervlak, waardoor het gas rustiger kan ontsnappen.
Stap 5: draai de fles, niet de kurk
Dit is het deel dat alles verandert. Houd de kurk stevig vast met één hand (een doek of servet helpt) en draai met de andere hand langzaam de fles, die je bij de bodem vasthoudt. Laat de druk de kurk in je handpalm duwen. Je voelt hem meegeven. Houd zachtjes tegendruk, laat hem er rustig uit glijden, en je hoort een zacht gesis in plaats van een knal.
Wacht een paar tellen met de fles schuin voordat je schenkt, zodat het schuim kan zakken.
Stap 6: schenk in twee keer
Schenk een klein beetje in elk glas, laat de mousse zakken en vul daarna bij tot ongeveer twee derde. Zo voorkom je dat het glas overloopt en blijven er meer bubbels in de wijn. Met een tulpvormig glas gaat dit makkelijker en krijgen de aroma's de ruimte; daarom gebruiken we zelf het tulpvormige champagneglas. Wil je weten hoe je het goed vasthoudt, lees dan onze korte gids over hoe je een champagneglas vasthoudt.
Wat als de kurk vastzit?
Soms weigert een kurk gewoon. Pak dan geen kurkentrekker. Doe in plaats daarvan dit:
Houd de hals van de fles een paar seconden onder warm water. Het gas zet een beetje uit en helpt duwen.
Pak de kurk vast met een schone doek voor meer grip en wrik hem heel licht heen en weer terwijl je de fles draait.
Breekt de bovenkant van de kurk af, dan is een kurkentrekker prima, maar leg een doek over de fles en ga langzaam te werk, want de rest kan er plotseling uit schieten.
Sabrage: champagne openen met een sabel
Bij sabrage, oftewel champagne sabreren, open je een fles door een lemmet langs de naad te laten glijden tot de kraag en de kurk er netjes af breken. In het verhaal komt meestal de cavalerie van Napoleon voor, al is de geschiedenis net zo mistig als de ochtend boven de Marne.
Het ziet er spectaculair uit, en het werkt omdat het glas het zwakst is op de plek waar de naad de rand raakt. Wil je het proberen:
Koel de fles goed, het liefst iets kouder dan normaal.
Verwijder de folie en het kooitje helemaal.
Zoek de naad die langs de zijkant van de fles omhoog loopt.
Houd de fles onder 45 graden, gericht op een open ruimte, nooit op iemand.
Leg de botte achterkant van de sabel (of een zwaar koksmes) plat op de naad en schuif hem stevig richting de hals, in één zelfverzekerde beweging.
De kraag breekt af samen met de kurk. Giet het eerste scheutje weg, zodat er zeker geen glassplinters in iemands glas belanden.
Onze eerlijke mening: sabreren is leuk buiten en met een fles die ervoor klaar is. Het is niet iets om voor het eerst te proberen in een volle woonkamer. En sabreer nooit een oudere of bijzondere fles; je verliest een beetje wijn en wint niets aan smaak.
Welke fles open je voor welk moment?
Voor een toost op een feest wil je een frisse, levendige brut: makkelijk te openen, makkelijk om van te houden. Onze klassieke champagnes zijn daar precies voor gemaakt. Open je iets om middernacht op 31 december, dan vind je de rest van het plan in onze gids over champagne met oud en nieuw. En ben je hier helemaal nieuw in, begin dan met onze complete champagnegids.
Veelgestelde vragen
Moet champagne knallen als je hem opent?
Liever niet. Een zacht gesis betekent dat je het gas in de wijn hebt gehouden, waar het hoort. Een harde knal betekent meer schuim, meer geknoei en minder bubbels in je glas.
Hoe snel gaat een champagnekurk?
Snel genoeg om pijn te doen. Een kurk kan de fles sneller verlaten dan jij kunt reageren, daarom houd je er altijd je duim op en richt je de fles weg van mensen.
Kun je champagne openen zonder sabel of gereedschap?
Ja. Je hebt alleen je handen en een doek nodig. Draai de fles langzaam terwijl je de kurk vasthoudt, en laat de druk het werk doen.
Hoe sluit ik een geopende fles weer af?
Gebruik een echte champagnestop met klemmetjes en zet de fles in de koelkast. De bubbels blijven er dan een dag of twee goed in.
